مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری همدان گفت: گون بهعنوان گونهای حفاظتی در مراتع استان پناهگاهی امن برای زندگی “سن گندم” است، حشرهای که نابودی این گیاه میتواند آن را از گونزارها به مزارع گندم و جو سرازیر کرده و با از بین بردن محصول، خسارات سنگینی را به کشاورزان وارد کند و امنیت غذایی را به خطر بیاندازد.
به گزارش ایرنا، اسفندیار خزائی اظهار کرد: مراتع استان همدان دارای سه تیپ گونه گیاهی است که بخش نخست شامل گیاهان یک و چند ساله و باریک برگ ها و تیره گندمیان، بخش دوم شامل گونه های پهن برگ از جمله یونجه وحشی و بخش سوم گونه های ساقه خشبی از جمله گون را شامل می شود که دارای بیشترین تراکم با ۶۶۵ هزار هکتار است
وی با بیان اینکه در همه مراتع استان شاهد رویش گون هستیم،اضافه کرد: دامنه زاگرس، خانه ۶۵ نوع گون است که ۳۰ گونه آن در همدان میروید و سه گونه شاخص آن شامل گون زرد، گون سفید یا همان کتیرا و گون گزی می شود.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری همدان با اشاره به اینکه گون زرد با داشتن بیش از ۳۰ متر ریشه، نقش پرستار و حفاظتی در طبیعت دارد، گفت: سن گندم در گونزارها زندگی و رشد میکند و در صورت از بین رفتن گون، این آفت به مزارع هجوم میبرد.
خزایی اضافه کرد: تخم گذاری سن گندم با ورود به مزارع به واسطه افزایش چربی و پروتئین بدن، شدت گرفته و حتی پخش سموم نیز کارایی چندانی ندارد برای از بین بردن او ندارد بلکه سموم بر روی محصول باقی میماند و سلامت انسان را تهدید میکند.
وی افزود: گون زرد دارای بیشترین پراکنش با نقش پرستار، تنظیم کنندگی و حفاظتی در طبیعت است و به واسطه داشتن بیش از ۳۰ متر ریشه موجب نفوذ پذیری آب در لایه های پایینی و دل خاک می شود.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری همدان بیان کرد: با نزدیک شدن به گون زرد به ویژه زیر سایه این گونه دما خنک تر و ۱۰ تا ۱۲ درجه نسبت به حوالی خود کمتر است و بر این اساس شمار زیادی از گونه های جانوری زیر این نوع گون زندگی کرده و گیاهانی زیادی می روید.
خزائی بیان کرد: خاصیت خشبی بودن گون زرد مانع از چرای آن توسط احشام شده از این رو گونه های که زیر سایه گون زرد می روید بذر مورد نیاز سایر مناطق را تامین می کند.
وی گفت: سن گندم در گون زارها زندگی و رشد می کند و در صورت استفاده از گون، چربی بدن او به شدت کاهش یافته و در این صورت تخم گذاری کاهش می یابد و زمستان گذرانی سن هم پایین آمده و ۵۰ درصد از آنها به علت سرما از بین می رود.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری همدان ادامه داد: در صورت از بین بردن گون، سن بر روی محصول مزارع با انتخاب خود می نشیند و این موضوع سبب افزایش شدید پروتئین و چربی بدن سن می شود همچنین در صورت سکونت در گندم زارها ابتدا گندم را تا زمان داشتن شیره می خورد و در صورت ماندن قسمت خشک گندم، ادارار اسیدی خود را بر روی آن ریخته تا نرم شود سپس آن را نیز می خورد.
خزائی بیان کرد: پس از پایان یافتن گندم، بر مزارع جو هجوم می برد و این رویه باعث افزایش شدید تحم گذاری شده و در مقابل پخش سموم هم تاثیری بر بدن او ندارد بنابراین از بین بردن گون، موجب بر هم خوردن تنظیم کنندگی و تخریب محل زندگی جانوران و هجوم آنها به مزارع می شود.
“گونکُشی” با ریشهکن کردن کتیرا
وی گفت: گون سفید یا همان کتیرا بیشتر در مناطق نیمه خشک و خشک دیده می شود و برای بهره برداری درست آن باید در یقه آن یک چاک با شی تیز ایجاد کرد اما برخی از افراد کل گیاه یا تاج آن را از ریشه می کنند که این به نوعی گون کشی است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری همدان اظهارکرد: گونه های قسمت هوایی استفاده می شود گونه های عادی محسوب می شود و برداشت آن مشکل ندارد.
خزائی بیان کرد: اداره کل منابع طبیعی از زراعی کردن گونه های گیاهی از جمله موسیر حمایت می کند البته پس از بازدید کارشناسان این اداره کل از فرایند و مراحل رشد محصول، برایی متقاضی پروانه بهره برداری صادر می شود.
وی با بیان اینکه گون زارها شرایط سختی را با توجه به خشکسالی طی می کنند اظهارکرد: کشت گون باید دانش محور باشد و در این راستا باید مرکز تحقیقات روی بومی شدن این گونه ها کار کند تا در طبیعت این گونه های گیاهی به عنوان بانک ژن باقی بمانند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری همدان ادامه داد: “گون گزی” از دیگر نوع گون هایی است که به صورت درخچه ای بوده و در گاماسیاب نهاوند بیشتر می روید.
خزائی گفت: سه تیره گیاه را سازمان منابع طبیعی در دسته هایی برداشت ممنوع، مجاز مظروط و مجاز دسته بندی کرده است.
وی افزود: برای نمونه برداشت لاله واژگون و ثعلب ممنوع است و گونه نادر ثعلب در شمال استان می روید و ریشه ان برای درمان زخم بستر استفاده می شود.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری همدان اضافه کرد: برداشت تیره دوم که قسمت هوایی ان مورد استفاده مردم قرار می گیرد از جمله غازیاغه، تره کوهی به علت فراوانی، مجاز است.
خزائی افزود: تیره سوم گونه های مجاز مشروط ااز جمله “موسیر” است که علاوه بر رویش در طبیعت، مردم نیز نسبت به کاشت آن اقدام می کنند که این نوع گونه ها باید زیر نظر این سازمان کشت شود.
