امین مفتاحی، پژوهشگر و فعال حوزه مد و لباس، در گفتوگو با خبرنگار مهر گفت: در پی آسیبهایی که در ایام جنگ به برخی واحدهای پتروشیمی وارد شد، نگرانیهایی درباره تأمین مواد اولیه و افزایش قیمتها در صنایع پاییندستی، بهویژه حوزه پوشاک و منسوجات، بهوجود آمده است.
وی ادامه داد: اصل موضوع این است که هنوز میزان دقیق خسارت و مدت زمان لازم برای بازگشت کامل چرخه تولید مشخص نیست. تجربه نشان داده در برخی موارد، مانند آسیب به نیروگاهها یا پالایشگاهها، با مدیریت مناسب و تلاش متخصصان داخلی، در مدت کوتاهی مشکل برطرف شد و مردم حتی قطعی گسترده یا کمبود جدی را احساس نکردند. این یعنی نحوه مدیریت بحران نقش تعیینکنندهای در جلوگیری از شوک به بازار دارد.
این فعال حوزه مد و لباس گفت: زمانی که بازگشت کامل ظرفیت تولید زمانبر باشد، بازار واکنش نشان میدهد. همان روزهای ابتدایی، با بازگشایی بازارها شاهد افزایش محسوس قیمت مواد اولیه پتروشیمی بودیم؛ بهگونهای که برخی تأمینکنندگان پارچه موقتاً از فروش خودداری کردند تا وضعیت قیمتها روشن شود.
پارچههای مورد نیاز برای تولید پرچم افزایش قیمت داشت
وی بیان کرد: هماکنون معاملات انجام میشود، اما قیمتها در برخی موارد غیرمتعارف است. برای مثال، پارچههای پلیاستر که در تولید پرچم استفاده میشوند، افزایش قیمتی در حدود ۱۰۰ هزار تومان به ازای هر متر مربع را تجربه کردند که جهش قابلتوجهی است.
مفتاحی سه محور اصلی برای مدیریت این وضعیت مطرح کرد و گفت: اولین محور استفاده از موجودی انبارها برای کنترل شوک اولیه است؛ بخش قابل توجهی از مواد اولیه در انبار کارخانهها موجود است. معمولاً واحدهای تولیدی برای چند هفته آینده خود ذخیره دارند و تولیدشان بهسرعت متوقف نمیشود. همین موضوع میتواند از ایجاد شوک ناگهانی در بازار جلوگیری کند.
وی ادامه داد: دومین محور مدیریت و نظارت بر قیمتهاست.باید مشخص شود چه نهادی مسئول مدیریت افزایش قیمتهاست. اتحادیهها، تشکلهای صنفی و اتاقهای مربوطه نقش مهمی در نظارت دارند. اگر نظارت مؤثر باشد، میتوان از شکلگیری بازار سیاه و رفتارهای سوداگرانه جلوگیری کرد.
این پژوهشگر سومین محور اصلی را برای مدیریت وضعیت موجود تسهیل واردات مواد اولیه برای جبران کمبودها دانست و گفت: حجم بازار و نیاز واحدهای تولیدی مشخص است و شرکای تجاری ایران نیز شناختهشدهاند. در صورت نیاز، میتوان بخشی از کسری را از طریق واردات مدیریت کرد.
هماکنون نیز حجم قابل توجهی از مواد اولیه در گمرکات کشور موجود است
وی افزود: حتی احتمالاً هماکنون حجم قابل توجهی از مواد اولیه در گمرکات کشور موجود است که با مدیریت و تسریع در ترخیص میتواند بخشی از خلأ بازار را پوشش دهد.
مفتاحی گفت: نباید این شرایط بهانهای برای تضعیف تولید داخلی یا شکلگیری سوداگری در واردات شود. شرکتهای پتروشیمی داخلی توانمندی بالایی دارند و لازم است در کنار مدیریت کوتاهمدت بازار، برای آینده نیز برنامهریزی شود؛ از جمله افزایش ظرفیت تولید با مشارکت بخش خصوصی و حمایت دولت، بهگونهای که بهجای اتکا به یک یا چند واحد بزرگ، شبکهای متنوعتر و مقاومتر از واحدهای تولیدی داشته باشیم.
وی خاطرنشان کرد: ضروری است دولت با سرعت جلساتی با صاحبان صنایع و فعالان این حوزه برگزار کند، نظرات آنها را بشنود و تصمیمات هماهنگ اتخاذ کند. ممکن است بخشی از این اقدامات آغاز شده باشد، اما شفافسازی و اطلاعرسانی به بازار نیز خود عاملی مهم در جلوگیری از التهاب و افزایش بیرویه قیمتهاست.
این فعال حوزه مد و لباس گفت: حمله به پتروشیمیها اقدامی جنایتکارانه از سوی دشمن است. اما بدترین واکنش ما در قبال این اقدام، «باور کردن قدرت دشمن» است. دشمن آشکارا اعلام کرده که حربه اصلیاش برای ضربه زدن به باورها و اعتقادات مردم، جنگ اقتصادی است. رهبر انقلاب نیز بارها بر این نکته تأکید کردهاند. متأسفانه در مقطعی، برخی مسئولان یا متوجه این جنگ اقتصادی نبودند یا نخواستند باشند و به سمت تعامل و سازش رفتند که نتیجهاش را در وضعیت ارز، واردات و قاچاق دیدیم.
وی تقویت اقتصاد داخلی را راهکاری اساسی برای مقابله با دشمن دانست و یادآور شد: برای مقابله با دشمن، باید اقتصاد او را هدف قرار دهیم و برای این کار، ابتدا باید اقتصاد خودمان را تقویت کنیم. همانطور که تقویت نیروهای نظامی، دشمن را از میدان به در کرده است، تقویت اقتصاد نیز این امکان را فراهم میکند.
راه تقویت اقتصاد، تعامل با شرکای استراتژیک و راهبردی کشور است
مفتاحی گفت: راه تقویت اقتصاد، تعامل با شرکای استراتژیک و راهبردی کشور است. ما میتوانیم ظرفیتهای عظیم پتروشیمی و پالایشگاهی در کشورهایی مانند روسیه و چین را به مجموعههای تولیدی خودمان متصل کنیم و از این ظرفیتها بهره ببریم. اما این تعامل نباید صرفاً در حد خرید و فروش یا صادرات و واردات باشد؛ بلکه باید به سمت مشارکت بینالمللی حرکت کنیم.
وی خاطرنشان کرد: زمانی که نگاه ما به همکاری و مشارکت تبدیل شود، بسیاری از مسائل بیاثر خواهند شد. به عنوان مثال، ببینید چگونه با وجود تحریمهای آمریکا، بازارهای محلی بین ایران و عراق با منافع مشترک اقتصادی رونق دارند. این نشان میدهد که نگاه همکاری و برادری چقدر میتواند مؤثر باشد. در هر حوزهای که این نگاه حاکم شود، مانند حوزه نظامی، در کنار هم پیروز خواهیم شد.
این پژوهشگر گفت: روحیه جهادی که در نیروهای مسلح ما وجود دارد، در بخش اقتصادی نیز باید حفظ شود. نباید با حرفهای ناامیدکننده، یا دست دادن با دشمن (در حوزه واردات و قاچاق)، روحیه کارآفرینان و سرمایهگذاران را از بین ببریم.
وی بیان کرد: سالها تلاش و سرمایهگذاری کلان یک تولیدکننده نباید با یک دستور واردات از سوی یک مقام دولتی، از بین برود. رهبر انقلاب تعبیر «جهاد اقتصادی» را به کار بردند و تولیدکنندگان ما در این شرایط، مجاهدان فی سبیل الله هستند.
مفتاحی گفت: همانطور که مردم در خط مقدم نظامی، از کشور دفاع میکنند، در حوزه اقتصاد نیز حامیان اصلی هستند. ۳۰ میلیون نفر از جمعیت کشور، کالای داخلی را با دقت انتخاب میکنند و به سفره کارگر ایرانی توجه دارند. اگر این مردم احساس کنند که اقتصاد کشور، مانند حوزه نظامی، در معرض تهدید است، وارد میدان خواهند شد.
نباید اجازه داد کارشکنیها، اهمالها و قصورها به اقتصاد ضربه بزند
وی افزود: نباید اجازه داد کارشکنیها، اهمالها و قصورها به اقتصاد ضربه بزند و موجب نارضایتی مردم شود. مردم آمادهاند و تولیدکننده نیز مجاهد است. باید از کارخانههایی که با وجود همه مشکلات، تعطیل نکرده و به تولید ادامه میدهند، حمایت کرد. این کارخانهها که با سختی سفره مردم را حفظ میکنند، همانند رزمندگان خط مقدم، شایسته تقدیر هستند.
این پژوهشگر گفت: مردم ما با تمدن و فهم عمیق خود، قادر به درک شرایط و همکاری هستند. اگر وفاقی برای تأمین مواد اولیه و رفع شوک بازار صورت گیرد، بسیاری از کاسبان امین که به مردم کمک میکنند، یاری خواهند شد. باید با دقت، موانع حقوقی را رفع کرد و از دخالت افراد غیرمرتبط یا سوءاستفادهگران جلوگیری کرد.
مفتاحی در پایان گفت: با درک متقابل، همکاری و نگاه حمایتی به تولیدکنندگان، میتوانیم از این چالش عبور کرده و اقتصاد کشور را در برابر تهدیدهای آینده مقاوم سازیم.
