بازار خودرو در نخستین روز هفته، برخلاف روزهای گذشته، دو رفتار متفاوت از خود نشان داد. در بخش خودروهای داخلی، قیمت برخی مدلها کاهش پیدا کرد و بخشی از رشد هفته گذشته پس گرفته شد؛ این اتفاق در حالی رخ داده که نرخ دلار نهتنها وارد مسیر نزولی نشده، بلکه در محدودههای بالای هفته گذشته باقی مانده است. در مقابل، در بخش خودروهای گرانقیمتتر، بهویژه وارداتیها، موج افزایش قیمت همچنان ادامه دارد و حتی در برخی مدلها شدت بیشتری گرفته است.
این دوگانگی میتواند تصویری متفاوت از وضعیت فعلی بازار خودرو ارائه کند. به نظر میرسد در بخش پایین بازار، اثر رکود و نبود تقاضای مؤثر همچنان قدرت دارد و اجازه نمیدهد رشد نرخ ارز بهطور کامل به قیمت خودرو منتقل شود. خودروهای داخلی طی روزهای گذشته همراه با موج افزایشی بازار بالا رفتند، اما وقتی تقاضای واقعی پشت این افزایش قیمت قرار نگرفت، بازار بخشی از این رشد را اصلاح کرد.
داخلیها زیر فشار رکود
جدول قیمت امروز این موضوع را بهخوبی نشان میدهد. پژو ۲۰۷ پانوراما اتوماتیک از سه میلیارد تومان به ۲.۹۵ میلیارد تومان رسیده و ۵۰ میلیون تومان افت کرده است. دناپلاس توربو نیز با کاهش ۱۱۰ میلیون تومانی، از ۳.۱۸ میلیارد به ۳.۰۷ میلیارد تومان رسیده که معادل افت حدود ۳.۵ درصدی است. در همین حال ساینا S بدون تغییر در محدوده یک میلیارد و ۳۷۰ میلیون تومان باقی مانده است.
البته تمام خودروهای داخلی نزولی نبودهاند و تارا V4 توربو و شاهین G AT هر کدام ۵۰ میلیون تومان افزایش قیمت داشتهاند. با این حال، تصویر کلی این بخش با خودروهای گرانتر بازار تفاوت دارد. به بیان دیگر، دلار در بازار ارز سیگنال افزایشی میدهد، اما رکود در بازار خودرو اجازه نمیدهد این سیگنال بهطور کامل در قیمت خودروهای داخلی تخلیه شود.
در بخش مونتاژی، بازار وضعیت متفاوتی دارد. کیامسی J7 با رشد ۱۰۰ میلیون تومانی به ۵.۳۵ میلیارد تومان رسیده، X5 با ۲۰۰ میلیون تومان افزایش به ۵.۳ میلیارد تومان رسیده و فیدلیتی پرستیژ نیز ۳۰۰ میلیون تومان گران شده و قیمت آن به ۷.۸ میلیارد تومان رسیده است. البته در این گروه نیز کاهش قیمت دیده میشود و ریسپکت، آریزو ۶ GT و لاماری ایما هر کدام ۵۰ میلیون تومان عقب نشستهاند.
اما وقتی به بخش وارداتی میرسیم، شدت افزایش قیمت کاملاً بیشتر میشود. لوکانو L7 در فاصله ۱۱ تا ۱۴ شهریور ۵۰۰ میلیون تومان گران شده و به ۷.۶ میلیارد تومان رسیده است. آئودی Q5 بلک یک میلیارد تومان افزایش قیمت داشته و قیمت آن به ۱۴.۵ میلیارد تومان رسیده است. هیوندای النترا نیز ۵۰۰ میلیون تومان گران شده و تویوتا کمری لیمیتد با رشد ۲۰۰ میلیون تومانی به ۱۵ میلیارد تومان رسیده است.
در میان خودروهای جدول، شاید عجیبترین اتفاق مربوط به کیا K5 باشد. قیمت این خودرو از ۹ میلیارد و ۶۵۰ میلیون تومان در ۱۱ شهریور به ۱۱ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان در ۱۴ شهریور رسیده است؛ یعنی تنها طی چند روز، یک میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومان به قیمت آن اضافه شده و رشد حدود ۱۸.۱ درصدی را ثبت کرده است.
فولکسواگن ID4 نیز ۹۰۰ میلیون تومان افزایش قیمت داشته و از ۸.۵ میلیارد به ۹.۴ میلیارد تومان رسیده است. چانگان UNI-T نیز ۴۰۰ میلیون تومان گران شده و هیوندای النترا ۵۰۰ میلیون تومان افزایش قیمت داشته است. بنابراین برخلاف بخش داخلی که در آن قیمتها در حال اصلاح است، در بخش قابل توجهی از خودروهای وارداتی، بازار همچنان در حال ساختن قیمتهای بالاتر است.
خودرو دوباره دارد سرمایهای میشود؟
این رفتار دوگانه یک سؤال مهم را مطرح میکند: آیا خودروهای وارداتی دوباره در حال بازگشت به نقش «حافظ ارزش پول» هستند؟
هنوز برای صدور چنین حکمی زود است و نمیتوان افزایش قیمت چندروزه را به معنای بازگشت کامل تقاضای سرمایهای دانست. اما تفاوت رفتار دو بخش بازار قابل توجه است. در خودروهای داخلی، رکود و نبود مشتری میتواند فروشنده را مجبور به اصلاح قیمت کند؛ در حالی که در خودروهای وارداتی، محدودیت عرضه، قیمت بالاتر و ارتباط مستقیمتر با نرخ ارز باعث میشود فروشندگان مقاومت بیشتری در برابر کاهش قیمت داشته باشند.
به همین دلیل، ممکن است در شرایط فعلی حتی نبود مشتری هم الزاماً به کاهش قیمت خودروهای وارداتی منجر نشود. فروشندهای که خودرو را با هدف حفظ ارزش دارایی نگه داشته، لزوماً مانند فروشنده خودروی داخلی برای تبدیل سریع خودرو به نقدینگی تحت فشار نیست. در نتیجه، قیمت میتواند بدون آنکه حجم معاملات بالا رفته باشد، در مسیر صعودی حرکت کند.
فاصلهای که بازار خودرو را دوپاره کرده است
اگر به تغییرات سه روزه جدول نگاه کنیم، متوسط افزایش قیمت در ۱۰ خودروی وارداتی حاضر در این فهرست حدود ۶۰۰ میلیون تومان بوده است. در مقابل، در پنج خودروی داخلی جدول، مجموع تغییرات عملاً به یک اصلاح جزئی ختم شده و میانگین تغییر قیمت آنها حدود ۱۲ میلیون تومان کاهش بوده است. البته این میانگینها صرفاً برای نشان دادن جهت حرکت گروههاست و به دلیل تفاوت شدید قیمت پایه خودروها نباید بهعنوان شاخص رسمی بازار تعبیر شود.
آنچه اهمیت دارد، شکافی است که بین رفتار دو بخش ایجاد شده است: پایین بازار هنوز با رکود درگیر است، اما بالای بازار بیشتر تحت تأثیر نرخ ارز، محدودیت عرضه و نگاه داراییمحور به خودرو قرار گرفته است. بنابراین نمیتوان با یک جمله گفت «بازار خودرو گران شد» یا «بازار خودرو ریخت». پاسخ دقیقتر این است که بازار در حال حاضر دو روایت متفاوت دارد.
در شرایطی که دلار در سطوح بالای هفته گذشته باقی مانده، بازار داخلی هنوز بهدلیل نبود تقاضای مؤثر توان همراهی کامل با آن را ندارد. اما در بخش وارداتی، به نظر میرسد اثر نرخ ارز و نگاه سرمایهای به خودرو بر نیروی رکود غلبه کرده است. اگر این روند در روزهای آینده ادامه پیدا کند، میتوان گفت خودروهای وارداتی در حال فاصله گرفتن بیشتر از منطق بازار مصرفی و نزدیک شدن دوباره به دارایی قابلحفظ برای مقابله با افت ارزش پول هستند؛ البته فعلاً فقط برای بخشی از بازار، نه کل خودروها.
