خبرگزاری مهر _ گروه سیاست_هادی رضائی: در شرایطی که آمریکا در ادامه سیاست فشار حداکثری تلاش دارد دامنه محدودیتهای اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران را به حوزه دریایی نیز گسترش دهد، مقامهای ارشد دفاعی و امنیتی کشورمان طی اظهاراتی صریح، از آمادگی ایران برای مقابله با این رویکرد خبر دادهاند؛ مواضعی که نشان میدهد محاسبات واشنگتن درباره هزینههای تقابل با ایران با واقعیت توانمندیهای دفاعی کشورمان فاصله دارد.
در همین ارتباط، سردار سیدمجید ابنالرضا، سرپرست وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، در پاسخ به پرسشی درباره توانایی ایران برای هدف قرار دادن ناوهایی که در محاصره اقتصادی کشورمان مشارکت میکنند، با صراحت اعلام کرد: «مطمئن باشید که توانایی آن را داریم و نتایجش را میبینید، انشاءالله.»
این اظهارنظر را باید در کنار مواضع اخیر سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، ارزیابی کرد؛ جایی که وی از دریافت هشدار واضح واشنگتن از موشکهای جدید ایران خبر داده و اعلام کرده است که جنگ اقتصادی با ایجاد منطقه ممنوعه دریایی در سراسر خلیج فارس تا محدوده محاصره پاسخ داده خواهد شد.
سرلشکر رضایی همچنین از بازنگری اساسی در موضع عملیاتی جمهوری اسلامی ایران در قبال کشتیها و پایگاههای نظامی آمریکا سخن گفته است؛ موضوعی که نشان میدهد معادله تقابل در حال ورود به مرحلهای جدید است.
آمریکا نباید توان دفاعی ایران را آزمون کند
پیام اصلی این اظهارات روشن است؛ آمریکا نمیتواند از یک سو با استفاده از ظرفیت نظامی و دریایی خود به دنبال اعمال فشار اقتصادی بر ملت ایران باشد و از سوی دیگر انتظار داشته باشد که جمهوری اسلامی ایران در برابر چنین اقدامی منفعل بماند.
طی سالهای گذشته، یکی از محورهای اصلی راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران، ایجاد توان بازدارنده در برابر قدرتهای فرامنطقهای بوده است؛ بهگونهای که هرگونه اقدام نظامی علیه کشورمان با هزینهای غیرقابل پیشبینی برای مهاجم همراه شود.
در این چارچوب، حضور ناوهای آمریکایی در منطقه اگر از سطح حضور نظامی فراتر رفته و در خدمت اجرای سیاست محاصره اقتصادی ایران قرار گیرد، از نگاه تهران دیگر صرفاً یک حضور نظامی نخواهد بود؛ بلکه بخشی از یک اقدام خصمانه علیه منافع ملی کشورمان تلقی خواهد شد.
اظهارات سرپرست وزارت دفاع دقیقاً در همین چارچوب قابل فهم است: ایران نهتنها از توان شناسایی و رصد تحرکات نظامی آمریکا برخوردار است، بلکه برای مقابله با تهدیدات احتمالی نیز گزینههای عملیاتی در اختیار دارد.
موشکهای جدید؛ بخشی از معادله بازدارندگی
در این میان، اشاره سرلشکر محسن رضایی به «موشکهای جدید ایران» اهمیت ویژهای دارد.
وی تأکید کرده است که واشنگتن در روزهای اخیر از موشکهای جدید ایران «هشدار واضحی» دریافت کرده است. این موضع در واقع حامل یک پیام راهبردی برای طرف آمریکایی است: توان موشکی جمهوری اسلامی ایران یک توان ثابت و متوقفشده نیست، بلکه متناسب با تهدیدات و نیازهای دفاعی کشور در حال توسعه و ارتقاست.
تجربه سالهای اخیر نیز نشان داده است که جمهوری اسلامی ایران سرمایهگذاری گستردهای بر توسعه توانمندیهای موشکی، پهپادی و دریایی خود داشته است؛ توانمندیهایی که هدف اصلی آنها دفاع از تمامیت ارضی، حاکمیت ملی و منافع جمهوری اسلامی ایران است.
از این منظر، سخنان اخیر مسئولان کشورمان را میتوان بخشی از یک راهبرد بازدارنده دانست؛ راهبردی که تلاش دارد پیش از آنکه طرف مقابل دست به اقدام پرهزینه جدیدی بزند، هزینههای احتمالی آن را برای تصمیمگیران آمریکایی روشن کند.
خلیج فارس؛ عرصهای که آمریکا نمیتواند یکطرفه برای آن تصمیم بگیرد
خلیج فارس و تنگه هرمز از مهمترین مناطق راهبردی جهان محسوب میشوند و جمهوری اسلامی ایران نیز بهعنوان یکی از کشورهای اصلی منطقه، امنیت این پهنه آبی را بخشی از منافع حیاتی خود میداند.
در چنین شرایطی، اعلام ایجاد «منطقه ممنوعه دریایی» از سوی دبیر شورای عالی امنیت ملی را باید فراتر از یک موضع سیاسی معمول ارزیابی کرد. پیام تهران این است که امنیت منطقه نمیتواند یکجانبه تعریف شود.
اگر آمریکا بخواهد با استفاده از قدرت نظامی خود مسیر تجارت و اقتصاد ایران را تحت فشار قرار دهد، طبیعی است که جمهوری اسلامی ایران نیز در چارچوب حقوق و منافع ملی خود، ابزارهای لازم برای مقابله با این سیاست را فعال کند.
این رویکرد در حقیقت تلاش برای تغییر محاسبه طرف مقابل است؛ به این معنا که واشنگتن بداند فشار بیشتر، الزاماً به نتیجه سیاسی مورد نظر آمریکا منجر نخواهد شد، بلکه میتواند هزینههای جدیدی را متوجه نیروها و منافع آمریکا در منطقه کند.
چرا پیام تهران برای آمریکا اهمیت دارد؟
یکی از مهمترین مؤلفههای قدرت جمهوری اسلامی ایران در برابر آمریکا، صرفاً در تعداد تجهیزات یا سامانههای نظامی خلاصه نمیشود؛ بلکه بخش مهمی از این قدرت به توان ایجاد بازدارندگی و تحمیل هزینه به دشمن در صورت تجاوز مربوط است.
ایران طی سالهای گذشته نشان داده است که در برابر فشار و تهدید، صرفاً به موضعگیری سیاسی اکتفا نمیکند و در صورت ضرورت از ظرفیتهای دفاعی و نظامی خود استفاده خواهد کرد.
از همین منظر، سخنان اخیر سردار ابنالرضا و سرلشکر محسن رضایی را میتوان یک هشدار جدی به واشنگتن دانست؛ هشداری که در آن، جمهوری اسلامی ایران خطوط قرمز خود را در برابر فشار اقتصادی و دریایی روشنتر از گذشته ترسیم کرده است.
نکته مهم آن است که ایران آغازگر تنش نیست، اما در برابر تجاوز و اقدام علیه منافع ملی خود نیز سیاست انفعال را دنبال نخواهد کرد. این همان منطقی است که طی سالهای گذشته بخش مهمی از راهبرد دفاعی کشورمان را شکل داده است: صلح و ثبات زمانی پایدار خواهد بود که طرف مقابل از هزینه تجاوز مطمئن باشد.
محاسبهای که واشنگتن باید اصلاح کند
اکنون توپ در زمین آمریکا قرار دارد. واشنگتن باید میان ادامه سیاست فشار و پذیرش پیامدهای آن تصمیم بگیرد.
اگر آمریکا تصور کند که میتواند با استفاده از ناوهای جنگی و ظرفیت نظامی خود، فشار اقتصادی علیه ایران را تشدید کند بدون آنکه با پاسخ مواجه شود، اظهارات اخیر مقامهای ایرانی نشان میدهد چنین محاسبهای از نگاه تهران فاقد اعتبار است.
جمهوری اسلامی ایران طی دهههای گذشته برای ایجاد توان دفاعی مستقل هزینه داده و امروز نیز بخش مهمی از این توانمندیها در اختیار نیروهای مسلح کشورمان قرار دارد.
از موشکهای نقطهزن و سامانههای پهپادی تا توانمندیهای دریایی و شبکه گسترده شناسایی و رصد، مجموعهای از ظرفیتها در اختیار ایران قرار دارد که هدف اصلی آنها جلوگیری از تحمیل اراده قدرتهای خارجی بر کشور است.
جمعبندی
اظهارات اخیر سرپرست وزارت دفاع و دبیر شورای عالی امنیت ملی را باید در چارچوب یک پیام واحد ارزیابی کرد؛ جمهوری اسلامی ایران در برابر سیاست فشار، محاصره و تهدید، ابزارهای لازم برای دفاع از منافع خود را در اختیار دارد و در صورت عبور دشمن از خطوط قرمز، پاسخ ایران میتواند هزینههای سنگینی برای طرف مقابل ایجاد کند.
تأکید سردار ابنالرضا بر توانایی هدف قرار دادن ناوهای محاصرهکننده آمریکایی و اعلام محسن رضایی درباره بازنگری اساسی در موضع عملیاتی ایران، نشان میدهد تهران تلاش دارد معادلهای جدید را در برابر واشنگتن تثبیت کند: هرچه فشار علیه ایران افزایش یابد، تضمینی برای کاهش هزینههای آمریکا وجود ندارد؛ بلکه ممکن است هزینههای تقابل برای نیروهای آمریکایی در منطقه افزایش پیدا کند.
در چنین شرایطی، مهمترین پیام برای واشنگتن این است که ایران امروز کشوری نیست که بتوان با تهدید نظامی یا محاصره اقتصادی، آن را وادار به پذیرش خواستههای یکجانبه کرد.
توان دفاعی جمهوری اسلامی ایران برای جنگافروزی نیست؛ اما اگر دشمن بخواهد امنیت، حاکمیت و منافع ملت ایران را هدف قرار دهد، این توانمندی میتواند به ابزار قدرتمندی برای دفاع، بازدارندگی و تحمیل هزینه بر متجاوز تبدیل شود.
