پایگاه خبری خبر گیاهپزشکی ایران آفت سوسک پوستخوار کاج به جان درختان جنگل قائم شهر کرمان افتاده است. جنگلی که حدود نیم قرن، فضایی به وسعت حدود ۲۰۰ هکتار در شرق این شهر و در دامنه کوههای شیوشگان را فرا گرفته است.
شهرداری کرمان برای مقابله با این آفت که جمعیت آن افزایشی است، دست بهکار شده است. اگر این مبارزه به موفقیت شهرداری ختم نشود، کرمان یکی از گرانبهاترین میراث طبیعی خود را از دست خواهد داد.
به گزارش ایرنا، بخشی از درختان جنگل قائم شهر کرمان که آن را بزرگترین جنگل دستکاشت ایران نامیدهاند آفت زده است. سوسک پوستخوار کاج، حشرهای که با دالانسازی زیر پوست درخت مسیر آبرسانی به تاج درختان را مسدود میکند، اکنون بخشی از درختان این محدوده را به سمت خشکیدگی کشانده است.
تاریخ کاشت نخستین درختان در جنگل قائم شهر کرمان به دهه ۴۰ خورشیدی برمیگردد
آنطور که در تاریخچه آن آمده است، در پی وقوع طوفانهای مکرر شن، زندگی در شهر کرمان در معرض خطر قرار میگیرد. مظفر بقایی سیاستمدار و موسس حزب زحمتکشان برای مقابله با ورود شنها به شهر و کنترل طوفان، ایده ایجاد جنگل را مطرح میکند، سپس کمیته جنگل قائم تشکیل شده و طی همکاری گستردهای بین رجال نامدار شهر و شهروندان، کاشت درخت در این پهنه آغاز میشود.
اکنون مردم کرمان میراثدار این جنگل هستند؛ جنگلی که یکی از زیباترین فضاهای سبز شهری ایران را در دامنه کوههای شیوشگان (صاحبالزمان) به کرمانیها ارزانی داشته و درختان آن که بخشی از ریههای تنفسی شهر هستند، حدود ۵۰ سال است که نقش سازندهای در پالایش هوا ایفا میکنند.
این جنگل اما اکنون در موقعیت جنگ برای بقا قرار گرفته است
بنا به اعلام مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان «بهدنبال طغیان آفت سوسک پوستخوار کاج در سالهای اخیر، تغییرات اقلیمی و فراهم شدن شرایط مساعد برای رشد و تولیدمثل این حشره، زمینهساز افزایش جمعیت آن شده و هماکنون بخشی از درختان کاج جنگل قائم را با خطر خشکیدگی مواجه کرده است.»
درختان ضعیف و یا درختانی که تحت تنشهای زیستی شدید قرار دارند، بهترین هدف برای حمله این آفت موذی و ویرانگر هستند.
اندازه این سوسکها بین ۲ تا چهار سانتیمتر متغیر است و شیوه زیست آنها بر خساراتی که بهبار میآورند افزوده است چرا که سوسکهای بالغ ماده، به زیر پوست درختان نفوذ کرده و برای خود، لانهای تونلمانند میسازند و در این تونل تخمریزی گستردهای انجام میدهند. سوسکهای جدید پس از مدتی زیر پوست درخت متولد میشوند.
نوزادهای حشره تا وقتی که به بلوغ کامل میرسند، همانجا میمانند و از شیره جان درخت برای بقا و حیات خود استفاده میکنند. این حشرات وقتی که بالغ شدند، سوراخهای کوچکی روی پوست درخت ایجاد و زادگاه خود را ترک کرده و به سراغ درختی دیگر میروند و اینچنین است که میتوانند بهمرور یک جنگل را ویران کنند.
درختان اما در مقابل این دشمن موذی، بیدفاع نیستند بلکه در شرایط عادی، از خود نوعی صمغ آزاد میکنند که سمی است و سوسکها را از بین میبرد اما خشکسالی و تنشهای اقلیمی موجب شده که این سیستم دفاعی درختان ضعیف شود.
درختان کاج جنگل قائم اکنون دچار این آفت مواجه شدهاند
مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان با اشاره به افزایش جمعیت این سوسک در این پهنه سبز گفت: «فعالیت این آفت از اواسط اسفندماه آغاز میشود اما به دلیل استقرار حشره در زیر پوست درخت، امکان مبارزه از طریق سمپاشی مستقیم وجود ندارد. به همین دلیل، مبارزه با این آفت تنها در مرحله بلوغ و پرواز حشرات برای جابهجایی و یافتن میزبان جدید امکانپذیر است؛ مرحلهای که اوج آن در خردادماه تا مردادماه است.»
به نقل از روابط عمومی شهرداری کرمان، مهدی جلالی از اجرای عملیات مبارزه زیستی با آفت سوسک پوستخوار کاج در جنگل قائم خبر داد و افزود: «در این بازه زمانی که حشرات در حال یافتن میزبان جدید هستند، با نصب تلههای کراس مجهز به فرمون جنسی، حشرات بالغ جذب و جمعآوری شده و به این ترتیب جمعیت آفت کنترل و از گسترش آلودگی به سایر درختان جلوگیری میشود.»
فرمونها در واقع نوعی ماده شیمیایی هستند که حشرات از آن برای برقراری ارتباط با یکدیگر برای کمک به جذب جنس مخالف یا هشدار نسبت به خطر استفاده میکنند. برای مبارزه با آفات، از این فرمونها تلههایی درست شده و در مسیر این سوسکها کار گذاشته میشود.
مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان در ادامه توضیحات خود درباره مبارزه با سوسک پوستخوار کاج در جنگل قائم اظهار کرد: «کپسولهای فرمون در این تلهها هر ۲ ماه یکبار تعویض میشوند و این روند پایش و کنترل تا پایان آبانماه ادامه خواهد داشت.»
این عملیات حفاظتی که اکنون در مسیرهای منتهی به جنگل قائم و مکانهای با تجمع کاشت درختان کاج در جریان است، تنها محدود به این پهنه باقی نمانده و شعاع دفاعی آن به سایر مناطق شهر کرمان نیز گسترش پیدا کرده است.
طبق اعلام مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری کرمان، تلهگذاری برای این سوسک خرابکار در پارک مادر، پارک جنگلی شهید باهنر، خیابان سرباز، میدان بیرمآباد، بخشهایی از بلوار جمهوری، خیابان شهدا و دیگر درختانی که آفت در آن مشاهده شده نیز انجام خواهد شد.
نبرد با سوسک پوستخوار در جنگل قائم، آزمونی برای توانمندی مدیریت شهری در حفاظت از این میراث طبیعی کرمان است.
در حالی که تلههای فرمونی در میان شاخههای کاج شهر مستقر شدهاند، چشمان دوستداران محیطزیست کرمان به این تلاش بیولوژیک دوخته شده است؛ تلاشی که امید میرود سایه نحس خشکیدگی را از کاجهای کهنسال شهر دور کند.
