خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، زهرا اسکندری: از ابتدای انقلاب اسلامی ایران تا به امروز، آمریکا جنگ رسانهای شدیدی را علیه ایران آغاز کرده است. در جنگ اخیر، شاهد بار روانی ناشی از فضای مجازی بر افکار عمومی بودهایم. دروغپراکنی، اغواگری، فتنهانگیزی، ترویج فساد و تحریک افراد، تنها نمونههایی از جنگ رسانهای است که کشور آمریکا علیه ایران به کار گرفته است.
با وجود پیشرفت تکنولوژی، این جنگ ارتقا پیدا کرده است. در ابتدا، تلویزیون، رادیو و ماهواره از جمله ابزارهایی بودهاند که همواره نقش نفوذ و تأثیر بر زندگی افراد را داشتهاند؛ اما با ظهور اینترنت و شبکههای اجتماعی، عرصه نبرد رسانهای بهمراتب دچار تغییر شده است.
اولین اقدام دشمن علیه ایران، تلاش برای القای حس ناامیدی در میان مردم است. با تبلیغات جهانی، همواره در تلاش هستند تا ثابت کنند تنها کشوری که در عصر حاضر نتوانسته است پیشرفت کند و خود را ارتقا دهد، ایران است که در زیر سایه جمهوری اسلامی قرار دارد و همین امر موجب عدم پیشرفت آن شده است. اما با یک مقایسه ساده میتوان دریافت که این تبلیغات جهانی، دروغی بیش نیست و در مقابل، وضعیت کشور و مردم ایران نیز آنقدرها هم بد نشان داده نمیشود. این تبلیغات جهانی، دوجانبه است و تصویری که از ایران در جهان مخابره میشود، تصویری یکسویه و تیره است که در برخی اکانتها بازنمایی میشود و باعث تغییر دید جهانیان نسب به ایران و ایرانی میشود. و از جنبه دیگر برای مخاطبان داخلی ایجاد یاس و ناامیدی را به همراه میآورد.
فضای مجازی، ابزاری مهم در جنگ رسانهها
فضای مجازی امروزه اهمیت بسیاری دارد؛ اما در این میان، آنچه از همه مهمتر است، شبکه ملی اطلاعات است که در این زمینه، کوتاهیهایی صورت گرفته است. رهبر شهید انقلاب در اینباره فرمودهاند:«متأسفانه در این زمینه کوتاهی شده، کاری که باید انجام بگیرد، انجام نگرفته است؛ اینطور نمیشود. اینکه ما بهعنوان اینکه نباید جلوی فضای مجازی را گرفت، در این زمینهها کوتاهی کنیم، این مسئلهای را حل نمیکند و منطق درستی هم نیست. امروز فضای مجازی مخصوص ما نیست؛ همه دنیا درگیر آن هستند.
کشورهایی که شبکه ملی اطلاعات درست کردهاند و فضای مجازی را کنترل کردهاند، به نفع خودشان و ارزشهای مورد نظرشان عمل کردهاند. بهترین و قویترین کشورها در این زمینهها خط قرمز دارند؛ راه نمیدهند و بسیاری از بخشهای فضای مجازی را که از سوی آمریکا و دستگاههای پشتصحنه آن هدایت میشود، کنترل میکنند. ما هم باید کنترل کنیم. این کنترل بهمعنای محرومکردن مردم از فضای مجازی نیست.
امروز انبوهی از گزارههای درست و نادرست بر سر کاربران اینترنت فرود میآید؛ اطلاعات غلط، نادرست، مضر و شبهاطلاعات. برخی از اینها اصلاً اطلاعات واقعی نیست، بلکه اطلاعنمایی است. چرا باید اجازه دهیم چنین اتفاقی رخ دهد؟ چرا باید اجازه دهیم آنچه برخلاف ارزشها و اصول هویت ملی ماست، در داخل کشور توسعه پیدا کند؟ باید کاری کرد که مردم از منافع فضای مجازی بهرهمند شوند و در عین حال، از آسیبها مصون بمانند. افزایش سرعت اینترنت نیز باید در کنار این اقدامات صورت گیرد. بنابراین، مسئله شبکه ملی اطلاعات بسیار مهم است.»
بدگویی در فضای مجازی
رسانههای الکترونیکی و اینترنتی موجب شدهاند که افراد بیمحابا علیه یکدیگر سخن بگویند. این رفتار به امری عادی و رایج تبدیل شده است. همین مسئله باعث از بین رفتن آبروی افراد و حتی بزرگنمایی یک ضعف کوچک میشود. این اقدام نهتنها نادرست است، بلکه خلاف قوانین استفاده از فضای مجازی بوده و میتواند آسیب جدی به افکار عمومی وارد کند.
فرصتهایی که غنیمت است
در کنار تمامی معایبی که در فضای مجازی وجود دارد، این فضا ظرفیتهایی نیز در اختیار کاربران قرار میدهد. با وجود خطرات، امکان بهرهبرداری از فرصتها نیز فراهم است. خطر آن از این جهت است که ممکن است شبههها و مطالب نادرست در ذهن مخاطبان، بهویژه جوانان، تأثیر بگذارد و زمینه انحراف را فراهم کند.
اما از منظر فرصت، آگاهی از میزان و نوع شبههها یکی از دستاوردهای مثبت این فضاست. عدم اطلاع از این شبههها میتواند روند فعالیتها را با مشکل مواجه کند؛ اما با وجود چنین رسانههایی میتوان دریافت که چه موضوعاتی در حال حاضر مطرح هستند. پس از شناسایی این مسائل، امکان پاسخگویی و رفع آنها فراهم میشود و میتوان تهدیدها را به فرصت تبدیل کرد.
مهیا بودن شرایط تبلیغ
در حال حاضر، شرایط تبلیغ در جامعه وجود دارد و این مسئله بهعنوان یکی از مهمترین مؤلفهها در جنگ رسانهای شناخته میشود. رهبر شهید انقلاب در اینباره فرمودهاند: «امروز وسایل تبلیغ در دنیا بسیار متنوع شده است. یک جوان در اینسوی دنیا با یک دستگاه کوچک میتواند افکار، تصورات و پیشنهادهای فکری و عملی را از آنسوی دنیا دریافت کند. اینترنت، ماهواره و ابزارهای ارتباطی متنوعی وجود دارد و پیام بهراحتی به همهجای دنیا منتقل میشود. میدان افکار عمومی، عرصه کارزار تفکرات گوناگون است. امروز ما در یک میدان واقعی جنگ فکری قرار داریم. این کارزار بههیچوجه به زیان ما نیست، بلکه به سود ماست؛ به شرط آنکه وارد میدان شویم و از منابع فکری و معارف اسلامی بهره بگیریم. در این صورت، پیروزی از آنِ ما خواهد بود؛ اما مسئله این است که باید وارد این میدان شویم.»
منبع:
«رسانه و فضای مجازی»/ انتشارات انقلاب اسلامی
