به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، نماینده ایران در فائو روز گذشته در اجلاس کنفرانس منطقه خاور نزدیک در مقر فائو در رم با استناد به ماده 51 منشور ملل، پاسخ به اتهامات کشورهای عربی را داد و تأکید کرد: ایران فراموش نمیکند چه کسانی خاک خود را برای قتل عام دانشآموزان میناب در اختیار بیگانگان گذاشتند.
در حالی که گرد و غبار جنگ اخیر در خاورمیانه هنوز فروننشسته، صحنه دیپلماسی چندجانبه در سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در رم به میدان جدیدی برای تسویه حسابهای سیاسی تبدیل شده است.
علی کیانیراد، سفیر و نماینده دائم ایران در فائو، در سخنانی صریح و بیسابقه، پرده از تلاش برخی کشورهای عربی برای سیاسیسازی یک نهاد تخصصی کشاورزی برداشت و همزمان، روایت رسمی تهران از امنیت تنگه هرمز و مفهوم دفاع مشروع را در برابر اتهامات مطرح شده در بیانیه پایانی نشست وزیران کشاورزی خاور نزدیک تشریح کرد.
حمله از پایگاه همسایگان؛ چالش جدید «برادری مسلمان»
محور اصلی پاسخ کیانیراد، اشاره به تناقض رفتاری برخی همسایگان جنوبی ایران بود. وی با طرح این سوال کلیدی که چرا کویت و امارات خاک خود را برای حمله به ایران در اختیار بیگانه گذاشتند، با صراحت به خاطر تسهیل حمله به زیرساختهای ایران اعتراض کرد.
این بخش از اظهارات سفیر ایران حاوی یک پیام راهبردی مهم است: تغییر معادله امنیتی در خلیج فارس. تهران به صراحت اعلام میکند که دیگر میان «دشمن مستقیم» و «میزبان دشمن» تفاوتی قائل نیست. اشاره به فاجعه شهادت 168 دانشآموز در میناب در این بستر، اهرم اخلاقی و عاطفی تهران برای محکوم کردن سکوت کشورهای عربی در قبال جنایات جنگی است.
تنگه هرمز؛ از تضمین امنیت تا هشدار به «صاحبان جدید»
کیانیراد در بخش راهبردی دیگر سخنان خود، ضمن یادآوری حاکمیت ایران بر تنگه هرمز بر اساس قوانین بینالمللی، تاکید کرد که امنیت عبور کشتیهای حامل امنیت غذایی برقرار است.البته این روزها آمریکا اقداماتی برای مسدود کردن تنگه هرمز از سوی آمریکا انجام میدهد.
این جمله حاوی چند لایه تحلیل است. لایه اول اشاره به حضور نظامی قدرتهای فرامنطقهای دارد که با گشتزنی در تنگه، خود عامل بیثباتی هستند. لایه دوم شامل نقش ایران به عنوان نگهبان تاریخی آبراه است؛ به این معنا که اگر اختلالی در عبور و مرور رخ دهد، ناشی از اقدامات «صاحبان جدید» و نه نیروهای ایرانی است.
لایه سوم نیز تفکیک قائل شدن میان دشمن و کشورهای بیطرف است. ایران تضمین میدهد کشتیهای کشورهایی که خاک خود را در اختیار دشمن نگذاشتهاند، در امان هستند. این یک سیاست «هویج و چماق» آشکار در دیپلماسی دریایی است.
تلاش برای انحراف فائو؛ مخالفت با قطعنامهسازی در نهاد تخصصی غذا
جنبه دیگر این جدال دیپلماتیک، تلاش برای گنجاندن بندهای سیاسی در بیانیه وزرای کشاورزی منطقه خاور نزدیک است. کیانیراد با لحنی قاطع هشدار داد: فائو، شورای امنیت نیست.
تحلیل رفتار برخی کشورهای عربی در این نشست نشان میدهد که آنها به دنبال استفاده از هر بستر بینالمللی، حتی حوزه تخصصی امنیت غذایی، برای اعمال فشار سیاسی بر ایران هستند.
نماینده ایران با استناد به اصل بیطرفی اساسنامه فائو، این اقدام را مسیری خطرناک خواند که میتواند کارکرد فنی و بشردوستانه این سازمان را فلج کند. این موضعگیری هوشمندانه تهران را در جایگاه مدافع چندجانبهگرایی فنی و مخالف یکجانبهگرایی سیاسی قرار میدهد.
روایت جنگ از ابتدا یا از میانه؟
جمله پایانی و کلیدی کیانیراد درخواست از همسایگان برای روایت داستان جنگ از ابتدا بود. این یک فراخوان صریح برای شفافسازی است. ایران میگوید اگر قرار است درباره «پاسخ» ایران صحبت شود، ابتدا باید درباره «حمله»ای صحبت شود که از پایگاههای نظامی در منطقه علیه مردم ایران صورت گرفت.
این استراتژی دیپلماتیک بر مبنای ماده 51 منشور ملل متحد یعنی حق دفاع مشروع استوار است. کیانیراد به صراحت اعلام کرد که حملات تلافیجویانه ایران دقیقاً به همان تأسیساتی محدود بوده که مهاجمان از آن استفاده کردهاند، نه بیشتر.
بنابراین گزارش سخنرانی علی کیانیراد در فائو را باید فراتر از یک اعتراض دیپلماتیک ساده دانست. این سخنان نقشه راه جدید دیپلماسی منطقهای ایران را ترسیم میکند.
نخست، شکستن تابوی سکوت در مورد همکاری نظامی همسایگان با دشمن. دوم، تضمین امنیت غذایی جهان به شرط عدم خصومت همسایگان. سوم، مقاومت در برابر سیاسیسازی نهادهای تخصصی بینالمللی.
در نهایت، پیام تهران به برخی پایتختهای عربی حاشیه خلیج فارس روشن است: امنیت تنگه هرمز و امنیت غذایی منطقه در گرو اخراج نیروهای بیگانه و توقف پروژه ایرانهراسی در سازمانهای بینالمللی است. در غیر این صورت، ایران به عنوان بازیگری که داستان را از ابتدا به خاطر دارد، در مقاطع حساس بعدی، تصمیمات متفاوتی در قبال شرکای غیرقابل اعتماد خود خواهد گرفت.
انتهای پیام/
